2025 & 2026 – EEN UPDATE

Mijn weblog is voor mij een hobby, maar ook een heel functioneel logboek. Dat heb ik vaker hier vermeld. Verrassend hoe vaak ik mijn eigen schrijfsels raadpleeg als ik iets ben vergeten. Deze update is bedoeld om de ‘logboek-schade’ in te lopen. Die schade bestaat uit allerlei gepasseerde zaken die in het afgelopen jaar nog niet of onvolledig aan de orde zijn gekomen. Bij dezen dus alsnog.

HET LEVEN
Met dit onderwerp bedoel ik zowel de positieve als negatieve gebeurtenissen die ons leven van tijd tot tijd uit onze routine halen. Iedereen heeft er mee te maken. Maar eerst even een punt van aandacht. De laatste tijd begin ik steeds ongemakkelijker te worden als ik denk aan 'partijen' die met ons meekijken naar onze activiteiten in the cloud. Ik bedoel daarmee wat 'wij mensen' doen op een scala van digitale platforms zoals Whatsapp, Instagram, Facebook, X, TikTok, LinkedIn, Polarsteps, maar ook eigen websites en weblogs. Ik denk bij 'meekijken' aan justitie, inlichtingendiensten, verzekeraars, belastingdienst, financiële partijen, maar tegenwoordig ook AI! In de EU mag dat natuurlijk niet zomaar zonder moverende redenen, maar toch... Alhoewel mijn naam nergens is te vinden op mijn weblog en fotosites, heb ik besloten bepaalde informatie hooguit op hoofdlijnen te delen. Geen details meer. 'Anything you say can and will be used against you'. Min of meer gevoelige informatie uit het verleden zal ik aanpassen of verwijderen. Better safe than sorry.

Vorig jaar is J. door een auto aangereden toen ze op de fiets zat. Dat resulteerde in een gebroken linker elleboog en scheuring van de pezen in haar rechterschouder. Het heeft bijna een jaar geduurd voor zij weer kon werken vanwege het zeer zware hersteltraject. De scheuring van de pees is blijvend. Verder gaat het relatief goed. Ik ben na J. ook bijna een jaar serieus aan de beurt geweest. De lijst van mijn aandoeningen en behandelingen is eindeloos maar die houd ik dus voor mij. Het gaat met mij inmiddels ook relatief best goed. Maar ons leven heeft anderhalf jaar flink op zijn kop gestaan. Ik heb alles in een vorig blog heel uitgebreid beschreven maar ik heb het weer verwijderd vanwege de redenen die ik hiervoor benoem. Daar laat ik het bij.

De andere gebeurtenis die vorig jaar, en de jaren ervoor, voor mij een belangrijke rol speelde was de ziekte en het overlijden van vriend F. Een leven lang werd hij achtervolgd door pech van allerlei aard. Ik leerde hem kennen toen ik ongeveer 15 jaar was. Een vriendschap van meer dan een halve eeuw. F. staat hieronder links op een foto van onze tweede grote fietsvakantie. Dat was in 1975. We reden van Nederland door België naar Dieppe in Normandië. 

Zijn grootste lichamelijke dreun kwam in maart 2018 toen zijn been én een stuk van zijn heup werd geamputeerd. Alles wat daarna volgde was een afwisseling van ellende, lichtpunten, hoop en horror, inclusief niedialyse en zelfs niertransplantatie. Het verhaal is te lang. Ik bezocht hem vanaf 2018 iedere zondag. In november verloor hij de strijd en liet zijn vriendin C. achter...

FAMILIE
Zoon S. verloor in augustus 2025 zijn baan vanwege faillissement van de pianozaak. Hij had daar bijna tien jaar als adviseur gewerkt. Het was een bijzondere en soms bizarre periode van zijn leven waar hij een boek over zou kunnen schrijven. Nu werkt hij als Begeleider Gehandicaptenzorg. We zien wel hoe dat verder gaat. 

Zijn vriendin M. werkt ook in de zorg en zij heeft flinke stappen gemaakt door haar Bachelor Verpleegkunde te halen. Zo knap als je daarnaast zo hard werkt! Haar diploma werd snel verzilverd door een volgende loopbaanstap bij haar huidige werkgever. Sinds april is zij Locatieverpleegkundige! Het stel heeft deze week een nieuw huis gekocht! Dat wordt een druk najaar voor die twee. Mijn zus kreeg een nieuwe heup en schoonzus K. ging met pensioen.

FOTOGRAFIE
Deze website/blog ben ik ooit begonnen om meer met mijn fotografie te doen. Daar is eigenlijk weinig van terecht gekomen. Vroeger deelde ik af en toe wat plaatjes via fotowebsites die ik had. Geen mens keek er naar, op een paar uitzonderingen na. Ik ben met delen gestopt én met die websites. Maar toch... Ik ga nog eens nadenken over dit onderwerp. Wordt vervolgd.

MOBILITEIT
In oktober hebben we J.’s unieke Peugeot 1007 verkocht en zijn een 100% elektrische Leapmotor T.03 gaan leasen. Heerlijke autootje met onverwacht volwassen eigenschappen. Goeie keus en onwijs blij mee. Nooit gedacht dat we na mijn pensionering nog eens in een nagelnieuwe auto mochten gaan rijden. Er gaat niets boven nieuw! Ik moet weer eens een review schrijven op Autoweek.

WERK
Na bijna 10 maanden is J. weer helemaal aan de slag op haar werk. Helaas is het daar ook een kleine veldslag van ziektes en zelfs sterfgevallen. Dat trekt van tijd tot tijd natuurlijk een wissel op haar stemming. Maar ze is in de aard van de zaak een sterke vrouw en ontzettend opgewekt en vrolijk. Zij slaat zich ook door deze periodes wel weer heen. Nog 3 jaar en 10 maanden en dan mag zij ook met pensioen. In juni 2024 ging ik in de AOW. In 2025 heb ik nog een paar maanden gewerkt en, na alle 'levenstumult', begin ik eindelijk een aardig pensioenritme te krijgen. Het werd tijd. 

VAKANTIE
Gezien het bovenstaande zal duidelijk zijn dat gedurende de afgelopen twee jaar het woord ‘vakantie’ of ‘reizen’ nauwelijks onze gesprekken domineerden. Ik zie ook, als ik teruglees in mijn weblog, dat ik toch twee vakanties uit 2024 niet heb aangehaald, dus die neem ik hier ook nog mee. Ik ben vanwege ‘het leven’ en fysieke omstandigheden ruim anderhalf jaar niet op vakantie geweest tussen september 2024 en mei 2026. 

Luxemburg (augustus 2024)
Een week met vriend K. in zijn mooie nieuwe auto. Altijd fijn en gezellig met hem. Maar voor mij was het gewoon te warm en te zwaar. Ik transpireerde mij de hele week de pleuris en mijn rug deed vreselijke pijn. Het was de laatste keer dat ik nog een beetje heb gewandeld...

Italië (september 2024)
Fantastische vakantie. Vliegtuig naar Milaan, auto huren en op pad. Comomeer, Italiaanse alpen, Zwitserland, Bergamo, Milaan. Briljant, beter kan het niet wat mij betreft. Zelfs de autoschade kon de pret niet drukken (zie mijn blog van 26 maart vorig jaar). Ge-wel-dig!!

Spanje - Fuerteventura (mei/juni 2026)
Superweek met een vervelend einde. Fuerteventura vonden we een zeer bijzonder eiland. Iedereen schijnt er geweest te zijn dus ik hoef er verder weinig over te vertellen. Behalve op een paar hot spots hebben we nauwelijks toeristen gezien. Wat ik opvallend vond is dat er van nature geen water is op dit eiland. Dat zie je ook wel; de Sahara is duidelijk niet ver weg. Het regent zelden dus wat er valt moeten ze opvangen. Verder is men afhankelijk van ontziltwater uit de desalinatie-installaties. Twee dagen voor ons vertrek struikel ik 's avonds over niks en val keihard op straat. Ik breek mijn elleboog en heb wekenlang onwijs veel pijn van kneuzingen in arm en pols. Na twee maanden was het pas genezen.

MUZIEK
Het aantal concerten afgelopen jaar was uiteraard ook minimaal. Dit was het:

9 november 2025 – Hanna Shybayeva – Gouwekerk, Gouda
Dit was gelijk het hoogtepunt! Hanna komt uit Wit-Rusland, is sinds 1999 Nederlandse en is een klassiek pianiste van statuur. Zij speelde het beroemde en iconische Köln concert van Keith Jarrett uit 1975. Wij, ik, J. en mijn muziekvrienden waren er. Ze speelde subliem. Wij zijn opgegroeid met deze muziek en de melancholie werd bijna te veel. Geweldig! Voor de leken: The Köln Concert (1975) van Keith Jarrett geldt officieel als het bestverkochte soloalbum in de jazzgeschiedenis én als het bestverkochte solopiano-album ooit, met wereldwijd meer dan 4 miljoen verkochte exemplaren. Ik was met J. en R. en H.

20 juni 2026 – Lakecia Benjamin – Lantarenvenster Rotterdam
Helemaal hot deze saxofoniste. Al schreeuwend komt ze het podium op en roept allerlei onverstaanbare kreten, behalve, als een mantra, ‘Women in Jazz, yeah!!!’ “Rotterdam!! Women in Jazz, yeah!!! What the f… wat krijgen we nou allemaal? Wie is die hysterica? De zaal reageert wat lauw, vind ze… Laat ik het kort houden. Ik werd helemaal gek van die uitzinnige energie en ADHD podiumaanwezigheid. Far too much for me. Haar manier om traditionele spiritual jazz zoals Coltrane te mixen met hiphop, funk en dergelijke, werkte voor mij echt niet. Geen rustpunt niks, alleen maar ‘gaan’. Dat was echt helemaal niks voor mij. Met H. en R.

27 juni 2026 – Peter Groeneboom Duo – Gouwekerk Gouda
Peter was ooit Stijn’s pianoleraar die hem stimuleerde naar het conservatorium te gaan. Een erg aardige en zeer bescheiden man. Bovendien een uitstekende muzikant. Peter timmert, vind ik, te weinig aan de weg. Maar ik vermoed dat hij happy is met zijn huidige leven als pianoleraar. Hij speelde ruim een uur samen met contrabassist Erik Robaard. Ze brachten een aantal jazz standards waarbij Peter excelleerde. Ik was samen met J.

Zo, ik heb mijn ei weer gelegd. Ik hoop de volgende keer wat luchtiger over de brug te komen.

FO**ING WARM

Lang, lang geleden hoorde ik iemand op TV zeggen: “Als de Chinezen wc-papier gaan gebruiken is het over met de menselijke soort”. Zo’n zin zou nu als etnisch profileren worden beschouwd. Zo was dat destijds zeker niet bedoeld. De lontjes waren toen nog niet zo kort en de etnische ego's niet zo groot. Nee, het was een goedbedoelde waarschuwing en een metafoor. Onze planeet kan heel wat mensen huisvesten en voeden, maar geen 8,3 miljard stuks die met zijn allen grote roofbouw plegen op de aarde. Dat is gewoon te veel en dat was de waarschuwing. Dat gebruik van wc-papier was een metafoor. Een metafoor voor de apocalyps als we geen actie nemen.

Four Horsemen of the Apocalypse, 1887, Viktor Vasnetsov.

Een beetje drama is wel op zijn plaats in de bijna profetische context van dit blog. Het schilderij toont De Vier Ruiters van de Apocalyps. Het zijn Bijbelse figuren uit het Nieuwe Testament (Openbaring van Johannes, ca. 95 n.Chr., met meer verwijzingen in het Oude Testament) die verpersoonlijkingen zijn van Verovering, Oorlog, Hongersnood en de Dood. Het schilderij vind ik erg indringend en beklijft, denk ik, en daardoor ook dit blog.

Een dergelijke waarschuwing, ik bedoel die van het WC-papier in de eerste alinea, is niet de eerste keer. De ouderen onder ons herinneren zich vast 'De Club van Rome'. Deze werd in 1968 opgericht als een internationale denktank van wetenschappers, economen en ondernemers. Zij publiceerden het rapport Grenzen aan de groei (The Limits to Growth) in 1972. De belangrijkste voorspelling uit het rapport was dat onbelemmerde economische en bevolkingsgroei binnen honderd jaar zou leiden tot een plotselinge en onbeheersbare ineenstorting van de wereldwijde beschaving. Wat is er met het rapport gebeurd? Vast een heleboel, maar in ieder geval onvoldoende. We zijn ruim halverwege de rit naar het einde en de planeet bloedt...

Foto: Nansen Ice Sheet, Antarctica - NASA

De conclusies van het rapport zijn nog steeds van toepassing, meer dan ooit. De belangrijkste oorzaak van de opwarming van de aarde is de ongeremde bevolkingsgroei van de mens.

Door die groei is de toename van het verbranden van fossiele brandstoffen, intensieve landbouw, ontbossing en andere kwalijke activiteiten alleen maar erger geworden. Het zijn de belangrijkste oorzaken van toename van het broeikaseffect en de opwarming van de atmosfeer, de belangrijkste oorzaak van alle ellende. Het grootste probleem is dat de urgentie nog steeds ontbreekt bij de mensen die invloed hebben of de daadkracht of lef of het IQ missen. De urgentie wordt wél gevoeld door, bijvoorbeeld, bergwandelaars die één van de meest schitterende natuurverschijnselen onder hun voeten zien wegsmelten, de gletsjers. Ik hoorde ook bij die groep en ik kan gewoon niet meer kijken naar de beelden van de verdwijnende ijsmassa's in de alpen en elders. Het doet gewoon pijn. Maar is het ook te laat?

Wat is mijn boodschap nu eigenlijk? Beetje wijs doen over dit onderwerp? Nee. Ik weet eerlijk gezegd niet waarom ik het opschrijf. Het komt, net als bijna al mijn verhaaltjes, in mijn hoofd op en vloeit vervolgens automatisch uit de pen (toetsenbord). Misschien is de blog een waarschuwing, een laatse poging om mensen wakker te schudden, bewuster te maken. Maar daar is mijn bereik helaas te klein voor.

Maar ja, wat moet je er mee als individu? Wat te doen? Boter hebben we sowieso allemaal op ons hoofd. Wie heeft er dit jaar niet gevlogen? Wij wel en het geeft mij echt wel een gevoel van ‘flight shaming’, maar met die nepschaamte schieten we ook niets op. Wij rijden nu bijna een jaar een 100% elektrisch autootje, dat voelt dan toch een beetje beter. Het is mischien een begin, maar, beter iets dan niets en beter laat dan nooit 😊. Dooddoeners, ik weet het.

De werkelijk drijvende kracht om dit stukje te schrijven is, denk ik, dat ik mij dagelijks verbaas over de waanzinnig hoge temperaturen in Europa en ook in Nederland deze zomer. Als het vroeger 30 graden was, nou, nou, dan was het fo**ing warm ('vroeger' is trouwens niet zo heel lang geleden). De berichten en filmpjes van smeltende gletsjers, bosbranden en dergelijke doen er nog eens een schep bovenop! Over centraal Europa ontstond gewoon een hittekoepel die weken duurde. Aardwetenschappen en in het bijzonder klimatologie, hebben mijn bijzondere aandacht. Mijn PC staat vol met snelkoppelingen naar allerlei relevante websites, zoals NASA, NOAA, KNMI, enzovoort. Maar ook onze stedelijke weerdienst. Deze is onderdeel van een wereldwijd netwerk van amateur weerstations, ‘Wunderground’ genaamd (Weather Underground). Dat is een enorm netwerk van meer dan 250.000 particuliere weerstations van hobbyisten over de hele wereld. Deze stations zijn doorgaans voorzien van professionele meetapparatuur en in essentie uitstekend geëquipeerd. De plaatsing van de amateurstations is echter zelden optimaal en niet conform de officiële internationale richtlijnen. De reden daarvan is dat amateurs meestal (=bijna altijd) geen beschikking hebben over open vrije ruimte. Die is noodzakelijk voor een officiële meting want bebouwing beïnvloedt de meting. Maar door de fijnmazigheid van het Wunderground netwerk is de informatie per gebied veel gedetailleerder en is daardoor wel van belang voor de volledige beeldvorming van het weer en ons klimaat. 

Sinds enige tijd kijk ik soms meerdere keren per dag op ons lokaal Wunderground-weerstation, die zit bij ons in de straat nota bene. Dit jaar kijk ik echt met stijgende verbazing en de nodige verontrusting. Op 23 mei dit jaar was het de eerste dag dat de 30 graden werd gehaald en, in dit geval, overschreden in onze regio. Tussen genoemde datum en vandaag is dat 24 keer gebeurd. Op 26 juni werd de 40 graden grens op 0,3 graden na gehaald. Ronduit bizar en enkele jaren geleden, nogmaals, was zo’n rijtje totaal ondenkbaar. Het zijn gewoon intimiderende cijfers.

Wat nu? Minder mensen uiteraard (hoe dan?), inzetten op kernenergie, AI en andere technologische oplossingen vinden. Het lijkt al na twaalven en actie is geboden. Als we nog wat willen doen, dan graag met zijn allen. Dus minder vliegen, met de trein gaan, groene stroom opwekken, elektrisch rijden, enzovoort. Misschien worden we gered door de voorzienigheid zoals het verzwakken van de Atlantische oceaanstroming (AMOC, Atlantische Meridionale Omwentelingscirculatie), zie mijn blog van 26 maart jl.. Uiteraard stemmen op democratische partijen die een passend beleid hebben en, nogmaals, kappen met die populisten. Maar, als ik dit verhaal teruglees... dan weet ik het allemaal nog niet. Ik zie trouwens een oud boek in mijn kast staan... Gekocht toen ik op de HAVO zat.

TOTAL SOLAR ECLIPSE - CODA

De dag vóór de eclips belde vriend K. of ik zin had om ‘s avonds een bakkie bij hem te doen. Ik had wat andere plannen en we spraken de volgende avond af, op de eclipsdag. Het was iets na half acht in de vroege avond toen ik met mijn fiets de straat op liep. Het was opvallend druk. Vooral kinderen eigenlijk, maar om de hoek stonden de papa's en mama's, gewapend met hun eclipsbrilletjes. Allemaal voor de zonsverduistering. “Leuk dat dat zo leeft onder de mensen", dacht ik. "Iets positiefs, daar zijn we wel eens aan toe".

Dat ik de fiets had gepakt was ook een bewuste keuze. Sowieso vanwege de heerlijke zwoele avond maar ook om wat van de eclips 'vibe' mee te krijgen. Er zou, zoals ik al wist, niet zo veel te zien of te merken zijn. Maar, een uur voor de maximum eclips werd het zonlicht toch wel degelijk langzaam zwakker en kreeg een wat fletse kleur. Het werd ook wat koeler zei men, maar daar merkte ik zelf niets van.   

Ik fietste via ons prachtige plassengebied richting K. Het was een gezellig ritje. Overal stonden enthousiaste groepjes mensen met eclipsbrilletjes over het water te turen richting de zon. Er hing echt een leuke positieve sfeer in de lucht. Het maximum van de eclips zou om 20:11 plaats vinden. Ik hoorde, als ik langs de groepjes reed, bij sommige allerlei geroezemoes: “nog 4 minuten”, nog 3 minuten", "spannend hoor" en tenslotte “nog 1 minuut”. Ik vreesde dat die mensen in de veronderstelling leefden dat er een verduistering zou optreden. Om 20:11 gebeurde er uiteraard niets... Voor een volledige zonsverduistering moet je toch echt naar de totaliteit reizen. Dat was dit jaar in Groenland, Spanje, Portugal of Rusland.

De Nederlandse versie van de eclips had wat mij betreft 'astronomisch' weinig om het lijf, maar dat wist ik natuurlijk van te voren. De echte experts hadden het ook zo voorspeld. Mijn woorden klinken misschien wat zuinigjes, cynisch bijna, maar ik bedoel dat niet zo. Het is gewoon zoals het is, of beter, het was zoals het was. Maar ik vergeet deze dag en mijn mini fietstochtje niet meer. Dat was namelijk erg leuk 😊

Foto: Totale zonsverduistering Zaragoza, Noord-Spanje - © Okdiario

Ik las gisteren, de volgende dag dus, op een nieuwssite: 'In Nederland hadden veel mensen verwacht dat het tijdens de eclips echt donker zou worden. Veel media spraken vooraf over de grootste zonsverduistering sinds 1999, waardoor de verwachtingen hoog waren. Omdat in 1999 een deel van Europa wel totale duisternis kende, dacht men ten onrechte dat dit nu in Nederland ook zou gebeuren.' Op Social Media hekelden teleurgestelde mensen de onzorgvuldige voorlichting en lieten achteraf weten dat het allemaal flink was tegengevallen. De maximum te halen buit was een foto van het schuiven van de maan voor de zon. Een aardig souvenir natuurlijk, maar niet bepaald the 'real deal'. 

Ik denk dat de meeste mensen wel begrepen dat er geen spectaculaire verduistering zou komen maar het sowieso allemaal superleuk vonden en de tijd van hun leven hadden. Prachtig toch? Lekker naar buiten met zijn allen, in het veld of op het water. Helemaal goed. Het was een bijzonder mooi moment en verbond de mensen weer even met elkaar én met het universum. 

Op YouTube staat een overdaad aan filmpjes van de totaliteit dit jaar. Vooral uit Mallorca. Erg gaaf. Maar helaas met veel geschreeuw en nabewerkt met allerlei k*t muziek. Kunnen mensen niet meer met de stilte overweg? Maar, goed nieuws, ik vond een briljante time-lapse! Zo kan het dus ook. Halverwege de film is het echt 100% aardedonker. Schitterend, dit is een volledige zonsverduistering en het filmpje illustreert perfect (eindelijk) waar het mij in beide afgelopen blogs allemaal om ging, de totale zonsverduistering!

In werkelijkheid duurde de volledige verduistering in Spanje erg kort, nog geen twee minuten. Maar die minuten blijken voor menigeen een onvergetelijk indruk te maken die je nooit meer vergeet. Daar weet ik alles van.

Later, het was inmiddels middernacht geweest, gingen J. en ik op de vlonder achter ons huis aan het water zitten om 'vallende sterren' te kijken. Elk jaar, rond medio augustus, passeert de Perseïdenzwerm. Dat is een bekende verzameling meteoren. De vallende sterren zijn stukjes meteoor (steen en stof) die in onze dampkring verbranden. We zagen er diverse door de lucht flitsen en J. zag er zelfs één met een oranje staart van vuur! Het was ons tweede astronomische fenomeen van de dag. Wij zijn zo bevoorrecht dat we zo mooi en stil wonen en dit fenomeen gewoon konden bewonderen vanuit onze achtertuin, bijna midden in de natuur. Wat een prachtig einde van een mooie dag.

Bovenstaande illustratie is gebaseerd op een echte foto. Op die foto zat er niemand op de vlonder en het was gewoon dag. Ik heb via een prompt aan AI gevraagd de foto te bewerken door van de dag een nacht te maken en een ouder stel op het bankje te plaatsen. Binnen één minuut klaar... De sterrenhemel is een beetje 'too much', maar wel gaaf. 

PS: Een coda is een afsluitend gedeelte of passage die een werk afrondt. Het geeft een gevoel van voltooiing en reflecteert op de belangrijkste thema's van dat werk.

TOTAL SOLAR ECLIPSE

Volgende week woensdag, 12 augustus 2026, zou mijn vader 103 jaar oud zijn geworden. Hij heeft de helft niet eens gehaald. Zijn overlijden hakte er destijds natuurlijk flink in en zijn geboorte- en sterfdatum zijn in mijn geheugen gegrift. Ik krijg altijd een klein schokje als ik één van die datums tegenkom, om welke reden dan ook. Twee weken geleden kreeg ik zo'n schokje. Ik las toen dat er op 12 augustus in Spanje een totale zonsverduistering plaats zou gaan vinden. Als ik mij dat eerder had gerealiseerd hadden we kunnen overwegen ernaartoe te gaan. Het is tenslotte een schitterend en uniek natuurverschijnsel wat in onze regionen maar zelden voorkomt. Maar voor zo'n snoepreisje is het nu helaas te laat.

INTRO

In Nederland was de laatste totale zonsverduistering op 17 juni 1433. De volgende is op 7 oktober 2135. Dat het fenomeen in de Lage Landen bij de Noordzee erg zeldzaam is hoeft dus geen betoog. De laatste totale zonsverduistering in Europa was op 20 maart 2015. Ik schrijf ‘In Europa’ maar dat is eigenlijk een beetje onzin. Die verduistering was uitsluitend te zien op de Faeröereilanden en Spitsbergen en dus onzichtbaar voor 99,9% van de Europeanen. Nee, dan de totale zonsverduistering van 11 augustus 1999 in Noord-Frankrijk, dat was andere koek! Ik was erbij, samen met vriend H. en we hadden daar één van de fascinerendste ervaringen van ons leven. Ik schreef er een uitgebreide blog over die ik hierna nog een keer publiceer. Eerst geef ik wat generieke informatie en daarna wat meer details over de komende eclipse(n). 

INFO
Een eclips, of verduistering, is een astronomisch verschijnsel waarbij een hemellichaam tijdelijk geheel of gedeeltelijk schuilgaat in de schaduw van een ander hemellichaam. In dit blog gaat het om de voleldige zonsverduistering. Dat is dus het totale proces van de allereerste 'aanraking' waarbij de maan voor de zon schuift, dan halverwege een volledige verduistering, tot het moment dat de maan de weer ‘verlaat’. Een totale zonsverduistering vindt gemiddeld eens in de 18 maanden ergens op aarde plaats. Omdat zo'n schaduw slechts een smal pad op de planeet bestrijkt, duurt het op een specifieke plek vaak honderden jaren voordat een totale eclips herhaalt.

Als de maan vanaf de aarde gezien precies tussen de aarde en de zon staat en haar schijnbare diameter exact zo groot lijkt als die van de zon, ontstaat er een totale zonsverduistering. Omdat de maan het directe zonlicht tegenhoudt, valt haar kernschaduw op een relatief klein stuk van het aardoppervlak. Die afstand van de maan tot de aarde moet trouwens precies 'kloppen' anders ontstaat er geen volledige duisternis. Het fenomeen van totale duisternis heet ‘totaliteit’, het moment dat de maan de zon dus voor 100% afdekt. Het gebied er direct omheen wordt dan schemerig. In deze blog gaat het mij ook om de échte ervaring, de totale verduistering. Die zie je dus alleen als je je in die totaliteit bevindt. Maar, als het onbewolkt of dun bewolkt is, dan kun je met je solar brilletje overal de eclips zien, het schuiven van de maan voor de zon. Dat is natuurlijk ook leuk. Tijdens de totaliteit mag het brilletje een paar minuten af om de verduistering echt te beleven en de corona te kunnen zien, de gloeiende, krans van licht. Zie bovenste foto. Onderstaande (slechte) foto heb ik door mijn solar brilletje gemaakt tijdens de eclips van 1999.

Terwijl de maan verder haar baan vervolgt, verplaatst ook haar schaduw zich in een baan over het aardoppervlak en eindigt de totale verduistering op de plaats waar de maan het zonlicht niet meer volledig afdekt. De maan beweegt met een snelheid van ongeveer 3.400 km/u in haar baan om de aarde. Daardoor trekt de schaduw relatief snel over het aardoppervlak en duurt de totaliteit op een waarnemingsplaats meestal slechts enkele minuten. De precieze duur hangt af van de plaats op aarde en de afstand van de maan tot de aarde.

Zelfs bij 99% bedekking van de zon door de maan is het nog verrassend licht op de plek waar de verduistering gaat plaats vinden. Die 1% geeft nog steeds zo'n 1.000 tot 10.000 keer meer licht dan een volle maan. Het is vergelijkbaar met een zwaarbewolkte dag. Pas in de allerlaatste fractie van het proces (het verschil tussen 99 en 100%) valt al het licht plotseling écht weg. Alsof er een knop wordt omgezet. Op dat specifieke moment verandert de dag ineens in nacht en wordt de zonnecorona (de gloeiende sfeer om de zon) zichtbaar met een solar brilletje en beleef je een echte totale zonsverduistering. Ik spreek uit ervaring.

DATA
Veel data in dit artikel heb ik uiteraard van Google, AI, ESA en NASA, maar vooral van www.timeanddate.com, een fantastische website voor mensen die geïnteresseerd zijn in astronomie, tijd  en dergelijke materie. Hun data is publiek toegankelijk en mag ik gedeeltelijk gebruiken voor mijn weblog. Afbeeldingen daarentegen niet, want die zijn beschermd met copyright tegen gebruik door derden. Hyperlinks naar hun website plaatsen mag wel. Daar zijn alle details te vinden van de zonsverduisteringen waar ik hieronder nader op in ga. Omdat ik hun kaarten niet mag gebruiken heb ik een kaartje gemaakt met de markeringen van de eclipsen waar ik in dit blog over schrijf. Zo krijgen de minder geografisch bewusten een beetje idee waar een en ander plaats vond en waar de diverse plekken zich bevinden ten opzichte van Nederland. De illustratie, zonder de rondjes, is van NASA en al hun data is vrij beschikbaar. Ongelofelijk eigenlijk. DT weet dat vast niet...

Hieronder, in antichronologische volgorde, een nadere toelichting per eclips die met een witte cirkel zijn gemarkeerd op de illustratie. De cirkels zijn slechts een plek op de baan van de zonsverduistering. Even de hyperlinks aanklikken hieronder en u krijgt de volledige baan te zien.

TOTAL SOLAR ECLIPSE 2027 [hyperlink]

De volgende Total Eclipse, na die van deze week, is op 2 augustus 2027 en waarneembaar in het uiterste zuiden van Spanje en Noorden van Afrika. Spanje is de absolute ‘eclips-hotspot' in dit decennium, ook letterlijk. Het is dan normaliter ondraaglijk heet in het zuiden van Andalusië met 35 tot 40 graden of meer.

Ik dacht eerst dat het misschien leuk was om de eclips daar mee te gaan meemaken. Maar die verzengende hitte trek ik niet (meer) en volgens mij is het gebied te klein voor alle bezoekers. In 1999 trok het fenomeen in Europa miljoenen kijkers hetgeen resulteerde in files die de hele dag voortduurden. We zijn 27 jaar verder en 27 jaar rijker. Dat wordt een gekkenhuis zonder weerga en mij niet gezien. Ik denk dat het blijft bij het koesteren van die unieke ervaring uit het verleden. Zo meteen meer daarover.

TOTAL SOLAR ECLIPSE 2026 [hyperlink!]
De verduistering van volgende week is, theoretisch, een droom-eclips. Overdag én in een zeer toegankelijk gebied. Maar je moet er dus echt wel naar toe. Het is op 1200 kilometer afstand en dan krijg je er bij ons niets van mee. In Nederland en België wordt ongeveer 90% van de zonneschijf door de maan bedekt en daarmee krijgen we van de lichtafval niets mee, net als in 2015. De maximale verduistering in Nederlandse tijd is 12 aug om 19:46:06 uur. Maar ik ga natuurlijk wel even kijken...

De rode stippellijn op de kaart is het hart van de totaliteit, de volledige duisternis dus. Een dingetje is wel dat de weersvoorspellers weliswaar wolkenloze hemels aankondigen, maar dat ook daar temperaturen ruim boven de 35 graden worden verwacht. Mijn keus zou zijn om naar Burgos te vliegen en daar een autootje te huren. Dan heb je tot de vroege avond de tijd om een mooi plekje in de natuur te zoeken. Ik vind dat wel een voorwaarde om de 'vibe' helemaal te ervaren. Maar ja, bottom line, je moet echt wel geluk hebben met het weer. 

Dat geluk hadden vriend H. en ik in 1999. Naar aanleiding van de vorige ‘zogenaamde’ zonsverduistering van 2015, heb ik in dat jaar een blog geschreven over de Eclipse van 2015 én een verslag van ons avontuur in 1999. In dat jaar bestond mijn blog nog niet. Het is nu 27 jaar geleden en ik vind het leuk, relevant en zeker de moeite waard om het verhaal nog een keer integraal te publiceren, want het was echt zeer, zeer bijzonder. Integraal is niet helemaal waar want ik heb de tekst hier en daar een beetje aangepast, de foto’s opnieuw geplaatst (nu zijn ze scherp), maar verder is het een kopie van mijn eigen blog uit 2015. 

TOTAL SOLAR ECLIPSE 2015 [hyperlink!]
Zonsverduistering 20 maart 2015. Laat me niet lachen zeg. Heel Nederland in rep en roer. Interviews met astronomen, journalisten bij sterrenwachten, gedoe met brilletjes en oogartsen op TV met goedbedoelde waarschuwingen. Ik zat er met verbazing naar te kijken en wist allang dat het helemaal niks zou gaan worden. Ik volg de NASA en ESA een beetje en ook de KNMI had al twee dagen daarvoor op haar website gewaarschuwd. Het zou bewolkt worden en we zouden er in Nederland nagenoeg niets van meekrijgen. Zelfs met een heldere hemel zou de lichtafval nauwelijks merkbaar zijn geweest. De eclips van deze week was gewoon te ver weg. Ongeveer 1300 kilometer hemelsbreed. Mijn vrouw had trouwens geluk. Zij zag door een grijzig gaatje in het wolkendek heel even de eclips, de zon die al voor een deel bedekt was door de maan. De wolken werkten als een beschermend solar brilletje. Maar er was geen verduistering waarneembaar.

TOTAL SOLAR ECLIPSE 1999 [hyperlink!]
De verduistering van 11 augustus 1999 in centraal Europa was slechts 300 km bij ons vandaan en dus bijna om de hoek. Daar was ik met vriend H. bij en dat was beslist een unieke ervaring zal ik u vertellen! De eclips begon in Cornwall, Engeland om tien minuten over twaalf Nederlandse tijd in de ochtend (UTC+2) en verplaatste zich via België, Luxemburg, Duitsland, Oostenrijk, Hongarije en Roemenië verder naar het oosten. Voor Nederlanders (en Fransen en Belgen) was het dé uitgelezen plek om dit unieke natuurfenomeen mee te maken. H. en ik besloten ook te gaan. We kozen om richting Amiens in Normandië te rijden en ergens een verlaten plek in het boerenland te zoeken. Precies in het hart van de eclips, want buiten die smalle strook zie je nauwelijks verduistering hadden we gelezen! Wij gingen het allemaal meemaken.

Zo gezegd, zo gedaan. Zonder navigatie trouwens, die was er nog niet maar wel met een uitdraai van internet met details. Internet hadden we blijkbaar al.

De heenreis ging soepel en na ruim vier uur, rond een uur of elf, namen we plaats in onze klapstoeltjes in een verlaten akkerland. Koelbox met bier en ‘solar’ brilletje er bij. Wij zaten echt eerste rij! 

We zagen nog wat andere slimmerikken in de verte maar verder was het doodstil. Het was sowieso een prachtige omgeving. Maar... het weer kon nog roet in het eten gooien. Het was heerlijk zomerweer maar het wolkendek bedekte ongeveer 50% van de hemel en dat wolkendek is alles bepalend. Dat zou nog spannend gaan worden! Het begin van de eclips begon iets na elf uur en zou duren tot kwart voor twee (UTC+2). De echte verduistering, de ‘totaliteit’, zou dan ongeveer twee minuten duren rond 13:00 uur. De spanning steeg...

Het is inmiddels bijna vijftien jaar geleden, maar ik herinner mij het nog heel goed. Aanvankelijk merkte je weinig van het hele gebeuren en enige verduistering, maar naarmate de totaliteit naderde ging het geleidelijk aan wat meer schemeren. We hadden onwijs geluk want de wolken verdwenen langzaam maar zeker...

Toen, inderdaad rond één uur, werd het opvallend stil. De vogels verstomden, er stak een koel briesje op en aan de horizon begon het zowel in het noorden als in het zuiden te gloren. Het licht werd bijna grijs, wat een bizarre en prachtige sfeer! Toen, plotseling, ging het licht uit! Letterlijk. Klik! Gedurende die bijna twee minuten was het werkelijk even aardedonker en het werd direct voelbaar kouder. Aan de beide horizonten was nog wat licht oranje schijnsel te zien. Echt waanzinnig, wat een fenomeen! Met onze solar brilletjes konden we de daadwerkelijke eclipse zien. Twee minuten later deed 'Onze Lieve Heer' het licht weer aan. Klik, "en er was licht". ‘Flippen’ was dat, zoals we vroeger zeiden. Een ervaring die eigenlijk niet te beschrijven valt. Een ‘mind bending event’ die je even heel erg stil en klein maakt, zelfs emotioneel en, weten we nu, een leven lang blijft hangen. 

Helemaal onder de indruk praatten we nog wat na op onze stoeltjes met een biertje er bij. Al snel scheen de zon weer volop en was de Franse hoogzomer weer helemaal terug. Een hele vreemde overgang. Na een uur of zo vonden we het welletjes en besloten we naar huis te gaan. Het zal een uur of drie in de middag zijn geweest. H. moest geloof ik om zeven uur thuis zijn voor iets. Dat moest wel lukken... Om het verhaal niet al te lang te maken, we waren om middernacht thuis… Half Nederland, Frankrijk en België was met de auto op pad geweest om de verduistering mee te maken en dat hebben we geweten. De langste file van ons leven. Achteraf bleek dat we de beste plek in Europa hadden uitgekozen want het was bijna overal bewolkt geweest. Veel mensen waren naar de Ardennen en de Eifel afgereisd en kregen te maken met somber weer en regenbuien, waardoor hun unieke ervaring in het water viel. Letterlijk. Wat hadden wij een geluk gehad!

Eenmaal thuis was iedereen die ik kende ook vreselijk enthousiast over de 'verduistering' en hoe prachtig het wel niet was geweest. Huh...? "O, zijn jullie naar Frankrijk geweest om te kijken? Mooi he?". Die onnozele halzen dachten werkelijk dat ze ook een zonsverduistering hadden gezien 😂. Niet dus, absoluut niet. Alleen de ‘totaliteit’ is een echte total eclipse. Dan gaat het licht gewoon HE-LE-MAAL  uit! We hadden gelukkig niet voor niets zeven uur in de file gestaan, haha. 

DISCLAIMER 2026

Ooit, in 2008, ben ik begonnen met deze website, mijn weblog Stoneageimages. Eerst op basis van andere platformen en nu al heel lang op basis van Blogspot, het gratis online platform van Google. Blogspot bevalt heel goed en zit erg mooi in elkaar. Dat kun je wel aan ze overlaten. Vanaf het begin stond onderaan iedere pagina een korte samenvatting wat mijn blog behelsde. Ik heb vorige week die voettekst aangepast zodat het ook een ‘disclaimer’ is. 

Een disclaimer is een korte tekst waarin iemand of een bedrijf uitlegt dat zij niet verantwoordelijk of aansprakelijk zijn voor de informatie die ze delen. Het woord komt van het Engelse werkwoord to disclaim, wat afwijzen of verwerpen betekent. Je hoort vreemde dingen tegenwoordig en ik houd een beetje rekening met de toekomst waarin het allemaal wel wat anders zou kunnen worden met rechten, aansprakelijkheden en privacy. De disclaimer is in het Engels, het grootste deel van de bewoners van het Noorden en westen van Europa heeft voldoende kennis van die taal tenslotte. Actum ut supra!

THE CIRCLE OF LIFE

Katten en poezen, gezelschapsdieren noemt men hen wel. Poezen zijn, strikt gezien, de vrouwtjes. Ik gebruik hierna kat en poes door elkaar als verzamelnaam voor beide geslachten. In de spreektaal neemt men het ook niet zo nauw. Gezelschapsdier is een erg goede naam vind ik, want dat is precies wat katten zijn. Meestal... Als ik aan alle katten denk die ons leven hebben verrijkt dan kom ik al snel op meer dan tien. Onze zoon Stijn weet niet beter dan dat er vanaf zijn geboorte een ‘furry animal’ met hem speelt of tegen hem aan ligt te slapen. Mensen die niet zijn opgegroeid met katten en honden of andere min of meer intelligente dieren, begrijpen niet de onvoorwaardelijke band die dieren met hun huisgenoten kunnen opbouwen. Een kennis van ons heeft onlangs afscheid moeten nemen van zijn papegaai die 38 jaar bij hem was. De man is ontroostbaar. Net als bij mensen hebben ontwikkelde dieren een volledig eigen gedrag en karakter. Zo ontwikkel je met het ene dier een betere of intensere band dan met de andere. Je hebt leuke katten, schattige hondjes, bozige poezen en chagrijnige kefhondjes. De variaties zijn eindeloos.

Huisdieren brengen vermaak, gezelligheid en dergelijke maar vragen ook aandacht en zorg. Een kat wordt gemiddeld een jaar of zestien, zeventien, soms wat ouder. Dus een kattenmens zal meerdere malen in zijn leven afscheid moeten nemen van zijn geliefde dier. Dat is geen kattenpies om maar een relevante uitdrukking te gebruiken. In december 2006 namen we afscheid van Motek, J.'s eerste kat. We waren dagenlang van slag. Daarna kwamen Sjoerdje en een jaar later haar dochter Lapje. Ik leg hierna uit hoe en wat. Sjoerdje overleed in 2023 en gisteren hebben we Lapje in laten slapen. We zijn zo ontzettend verdrietig, niet normaal.

Lapje werd geboren op 15 juli 2007. Haar negentiende verjaardag kwam dus al aardig in beeld. Een respectabele leeftijd voor een kat. De moeder van Lapje was Sjoerdje, die ik net noemde. Een beetje vreemde naam voor een damespoes. Stijn had van ons een kitten gekregen die onze tandarts, een goede bekende, nog ‘over’ had uit een nestje. Stijn stond erop dat het poesje Sjoerdje moest heten. Dat het een vrouwtje was kon hem niet schelen. Hij vond het gewoon een leuke naam. Sjoerdje was een beetje een chagrijnig beestje. De term gezelschapsdier was op haar maar matig van toepassing. Ze liet zich vaak niet zien en zat alleen af en toe bij J. op schoot. Nooit bij mij. Aaien of oppakken was er niet bij. Toen ze een jaar oud was werd ze krols. We zaten nog niet te wachten op een huis vol kittens, maar de natuur was onverbiddelijk en dreef vele opgewonden katers naar ons huis. Ongelofelijk, van heinde en ver kwamen ze en Sjoerdje wilde nog maar één ding en dat was naar buiten. We probeerden het te voorkomen maar we trokken aan het kortste einde. Ruim twee maanden later beviel ze van vijf kleintjes op Stijn’s bed met J. ernaast als vroedvrouw. Er kwamen drie zwart-met-witte kittens tevoorschijn en een schildpadkatje. J. dacht dat het klaar was, maar toen kwam er, enigszins verlaat, nog een nattig wit, geel en bruin plokje haar tevoorschijn. Lapje was geboren.

Lapje was, dat zal geen verrassing zijn, een lapjeskat. Waarschijnlijk was Florian daar mede debet aan. Florian was de bijzonder leuke en rode buurkater. Onwijs lief en onwijs dom. Een nest kan meerdere vaders hebben en dat verklaart waarom kittens uit hetzelfde nest verschillende vachtjes kunnen hebben. Een lapjeskat is dus ook geen kattenras. Die ‘titel’ verwijst alleen naar het kleurpatroon van de vacht. Te weten, wit, zwart en oranje. De meeste lapjeskatten zijn vrouwtjes. Dit komt door de bijzondere genetica. De kleuren zwart en oranje zijn gekoppeld aan het X-chromosoom. Vrouwtjes hebben twee X-chromosomen, waardoor beide kleuren zichtbaar kunnen zijn. Mannetjes met zo’n mooi vachtje zijn zeldzaam. In het Engels noemt men een lapjeskat een Calico cat, afgeleid van de bruinige stof ‘calico’ uit de stad Calicut in het zuidwesten van India. Ik ben er nota bene ooit geweest. Toen Lapje een keer door de woonkamer liep en RH bij ons op bezoek was zei hij: “Kijk nou, een wandelend kunstwerkje”. Precies, dat vonden wij ook. 

De vier andere poesjes waren na een paar maanden geadopteerd. Stijn wilde Lapje per se houden. Ze werden onafscheidelijk. Waar Stijn was, daar was Lapje. Heel aandoenlijk. Gelukkig kon Lapje het goed met Stijn vinden want moeder en dochter poes lagen altijd in de clinch met elkaar. Sjoerdje overleed op 3 juli 2023 en vanaf dat moment was er rust in huis, zonder de dagelijkse schermutselingen tussen de dames.

Stijn maakte tijdens en ten behoeve van zijn muziekopleiding een eigen CD met de naam ‘Solstice’ (zonnewende). Het eerste en prachtige nummer heet ‘Calico’, het was een mooie ode aan zijn poes. Een opmerkelijk gedragen stuk muziek eigenlijk. Het past goed bij onze actuele stemming.

Toen Stijn uit huis ging en Sjoerdje wat later overleed, bleef Lapje over met ons. Lapje leek geen enkele moeite te hebben met de veranderingen in ons gezin. We hebben haar ook nooit zien zoeken naar haar moeder. Katten zijn meesters in het aanpassen en gedijen overal.

Lapje was wel een bijzondere kat. Lomp bijvoorbeeld. Wel eens een kat meegemaakt die struikelt of zijn kop stoot tegen een tafelpoot? We moesten altijd erg lachen om die klunzigheid. Lapje was ook wel een enigszins neurotisch beestje. Bij Stijn ging Lapje liggen, bij mij nooit. Ze ging altijd naast mij zitten en om de minuut over mij heen lopen en klimmen en ging dan weer naast mij zitten. Deze procedure deed ze dan liefst een keer of twintig of dertig achter elkaar 😂. Oersterk en gezond beest, dat zeker. Behalve laten ‘chippen’ en steriliseren zijn we nooit naar de dokter geweest met Lapje. Was ze een intelligente poes? Mmm... laten we zeggen dat ze ‘talig’ was. Ze begreep precies wat wij bedoelden als we haar toespraken. Echt heel precies. Maar dan wel op de Oost-Indische manier. Een manier die door katten tot kunst is verheven. Lapje was ook een beetje een hond. J. liep iedere avond samen met Lapje een rondje door de wijk. Zonder riempje uiteraard. Schattig vond ik dat. O ja, dat mag ik niet vergeten, het was ook een ontzettend lieve poes! We hebben haar nooit zien blazen of uithalen. Overigens, communicatie tussen mens en kat is wederkerig. Na enige tijd 'wennen' begrijpen we elkaar. De kat leert wat van onze taal en wij van de houding en verbaal en non verbaal gedrag van onze kat. Voor mensen zonder dieren onbegrijpelijke fenomenen.

De laatste jaren was Lapje niet bij mij weg te slaan. Vooral ’s avonds als ik nog even TV ging ‘streamen’. Eerst voltrok zich het zit-loop-klim ritueel, zoals net beschreven. Daarna ging ze op de leuning van de bank zitten, mij afwachtend aankijkend. Dan gaf ze een miauw waarna ze langdurig geaaid en aangehaald wilde worden. Als dat allemaal naar wens was verlopen ging ze tevreden op haar kussen slapen. Ach, ik zal dat ritueel erg missen. We zullen haar alle drie ontzettend missen 

Lapje werd slechter en de kwaliteit van haar leven nam snel af. Ze raakte in de war, wist soms niet meer waar ze was, werd doof en stond soms radeloos te schreeuwen midden in de kamer. Ze werd ook steeds strammer en het gewone bewegen werd zichtbaar pijnlijk. Eten en drinken werd een toenemende strijd. Het ging niet meer op deze manier. We overlegden met elkaar en met de dierenarts. We besloten dat zij, een ontzettend aardige en empathische vrouw, bij ons thuis euthanasie op Lapje zou plegen. Een beslissing waar we best een tijd over hebben nagedacht. Het is hartverscheurend te beslissen over leven en dood bij zo’n lief en goedgelovig beestje. Maar we werden bevestigd in onze keuze door de dierenarts. Het is beter op tijd in te grijpen en het dier een waardig einde te geven. Gelukkig ging het heel goed. Ze kreeg een eerste prikje en viel snel en vredig in slaap op haar eigen kussen. J. zat naast haar en aaide haar zachtjes. Na het tweede prikje was het snel afgelopen. Ze lag er vredig bij, alsof ze lag te slapen...

Een paar uur later kwamen Stijn en schoondochter M. bij ons eten. Stijn met een behuild gezicht maar hij hield zich goed en hield zijn tranen in. Dat hoefde natuurlijk helemaal niet, maar dat is voor ieder verschillend. Ach, ach, zijn Lapje was er niet meer. Het diertje heeft ons leven bijna 19 jaar zonder voorbehoud zoveel gebracht en verrijkt. Wat een verlies 😭Rust zacht Lapje.

Voor sommige mensen zijn emoties rondom katten en honden en dergelijke allemaal misschien wat overdreven. Toegegeven, dieren zijn geen mensen, maar het hakt er flink in als je huisdier, je huisgenootje, na vele jaren niet meer bij je is. Ga maar na, zeker katten zijn bijna twee decennia je huisgenoot. Het is stil en leeg in huis als je beestje er niet meer is. We worden ouder en de ‘bijvangst’ bij het verlies van je huisdier is dat je je nog meer realiseert dat we maar tijdelijk op dit ondermaanse zijn. 

It's the circle of life

And it moves us all

 

GORÉE

Marcus Miller is een jazzmuzikant en componist waar ik al vele jaren een groot fan van ben. Hij werd als jonge bassist ontdekt door Miles Davis. Marcus speelde in Miles’ band en werd van lieverlee één van de belangrijkste jazzmuzikanten en bassisten van deze tijd. Inmiddels is Miller 66 jaar. Ik heb hem diverse keren zien spelen. Op één van zijn albums, Renaissance uit 2012, staat een nummer met de titel ‘Gorée’. Het is de naam van een eilandje voor de kust van Senegal. Op het nummer excelleert Marcus op Bas Klarinet, zijn tweede instrument. Gorée werd één van zijn ‘signature songs’ tijdens liveoptredens. Regelmatig vroeg ik mij af of ‘Gorée’ iets te maken had met Goeree-Overflakkee. Ik vergat het altijd op te zoeken. Ik vermoedde dat er een connectie was vanwege de Nederlandse koloniale activiteiten langs de kust van West-Afrika in voorbije eeuwen. Dat kon haast niet anders.

Marcus bezocht Gorée in 2012. Hij vertelt er steevast over voordat hij en zijn band het gelijknamige nummer ten gehore brengen. Het eilandje was ooit een min of meer belangrijke ‘hub’ tijdens de Trans-Atlantische slavenhandel. Voordat de slaven verscheept werden verbleven ze een tijd op Gorée onder mensonterende omstandigheden. Daarna, moesten ze door 'La Porte De Non Retour'. Zodra ze door die deur geketend aan boord van het slavenschip gingen, eindigde hun leven op het continent van hun geboorte. Het was het begin van de vreselijke reis naar Amerika,'The Middle Passage', naar een nieuw leven van onderdrukking. Het bezoek werd een zeer indringende en bepalende ervaring voor Marcus, juist vanwege zijn Afro-Amerikaanse roots. Het inspireerde hem om een nummer te wijden aan het eilandje. Het Huis van de Slaven (Maison des Esclaves) is UNESCO werelderfgoed en is een symbool van de Trans-Atlantische slavenhandel geworden. Marcus’ aandacht voor deze geschiedenis en de concerten die hij destijds in Senegal gaf, bracht hem een door de UNESCO uitgereikte titel van ‘Kunstenaar voor de Vrede’. Een titel die hij tot op de dag van vandaag eer aandoet en verdient. Hij schijnt een bescheiden, empathisch en sympathiek mens te zijn. Voor zulke mensen heb ik altijd een zwak. De volgende illustraties spreken voor zich waarbij de onderste de beruchte deur 'of no return' laat zien. 

Voormalig president Obama en zijn vrouw Michelle hebben Gorée een jaar later ook bezocht en er zijn diverse foto's waarin Barack in die bewuste deuropening te zien is. Er is ook over gepubliceerd op de website van het Witte Huis. Dit is Michelle's verhaal: Obama's Gorée 2013

Afgelopen paasweekend waren we bij mijn lieve zuster A. Ze woont in Hellevoetsluis en heeft drie weken geleden een nieuwe heup gekregen. Na de operatie in Rijswijk brachten wij haar voor revalidatie naar een buurtzorgclub op het Noordereiland in Rotterdam. Ruim een week later hebben we ze weer opgehaald en naar huis gebracht. Ze herstelt onwaarschijnlijk voorspoedig en loopt binnenshuis al zonder stokken! 

Mijn zussie is vrijgezel en we wilden we haar natuurlijk niet alleen laten tijdens de Pasen. We spraken een brunch bij haar thuis af op eerste paasdag, waarbij wij zouden zorgen voor de innerlijke mens. Zo gezegd zo gedaan. Na de brunch zouden we ook nog een autoritje maken om er ‘even uit te zijn’. Het was schitterend weer dus dat zat allemaal mee. Mijn zus had een tochtje naar de bollenstreek bedacht. “De Bollenstreek?”. Waar had zij het nou over? Dat er meer Bollenstreken bestaan dan die bij Lisse en omgeving, wist ik wel. Maar dat Goeree-Overflakkee daar ook bij hoort, dat was mij en J. totaal onbekend. Ondanks meerdere pogingen is het ons nooit gelukt de bollenvelden bij Lisse in bloei te zien. We strandden steeds in eindeloze files. Het ritje naar 'Flakkee' was dus een heel erg goed idee. Of de bollen al in bloei stonden moesten we maar afwachten. Spannend!

Goeree-Overflakkee is een Zuid-Hollands eiland. Geen Zeeland dus, wat veel mensen denken. Vanuit Hellevoetsluis hoef je alleen maar het Haringvliet over te steken via de gelijknamige dam en sluizen. Ik vond het eiland, van wat we zagen, opvallend mooi. Het lijkt of je toch in een wat rustiger wereld bent terecht gekomen als je zelf in de Randstad woont. In het midden van het eiland ligt het dorp Melissant. Volgens zuslief een één van de uitvalsbasissen om de bollenvelden te bewonderen. De meeste waren nog niet in bloei, maar we vonden een paar schitterende velden met tulpen waar de kleuren echt vanaf knalden. Hier moeten we binnenkort nog maar eens naar toe want de massa komt hier niet. Echt heel mooi en zo hadden we een geweldige eerste paasdag.

De vraag die ik ooit had over de connectie Gorée en Goeree kwam weer boven drijven. Ik besloot dat thuis op mijn gemak eens op te zoeken. Google Gemini is op dit moment mijn favoriete AI:

Nederlandse koloniale activiteiten in Senegal vonden voornamelijk plaats in de 17e eeuw, met de focus op het eiland Gorée, dat vanaf begin 17e eeuw tot 1663 en kortstondig in 1664 in handen was van de West-Indische Compagnie (WIC). Nederland veroverde het op de Portugezen en de forten werden gebruikt voor de handel, waaronder slavenhandel, voordat het in 1677 definitief aan de Fransen werd afgestaan. 

Het kon inderdaad bijna niet anders. Aan het stadje Goedereede dankt het eiland de naam Goeree. Een "goede rede" was een goede haven. De Nederlanders vernoemden het Senegalese eiland naar Goeree vanwege de goede ligging. Een andere connectie, daar komt Marcus Miller in beeld, is dat er ook vanuit Goeree-Overflakkee schepen naar West-Afrika vertrokken voor de slavenhandel. Goeree wordt vooral genoemd als een vertrekpunt voor schepen die vanuit West-Afrika slaven vervoerden naar Noord-Amerika. De associatie dat de zeelieden van Goeree-Overflakkee eigenlijk aan de wieg van blues en jazz stonden is misschien wat erg ver gezocht, maar toch… Voor dit blog is de cirkel dan wel rond 😄

Ik heb de samengevatte historie van de Trans-Atlantische slavenhandel eerder behandeld: Afrika (Hoofdstukje 3). Desgewenst voor wat meer context bij dit blogje. Let wel op, het is een geschiedkundig correct en relevant verhaal want de feiten staan soms haaks op de heden ten dage maatschappelijk gewenste opvattingen over het onderwerp. Ik heb daar echter geen boodschap aan als 'recensent van het leven'. Sic factum est.