Marcus Miller is een jazzmuzikant en componist waar ik al vele jaren een groot fan van ben. Hij werd als jonge bassist ontdekt door Miles Davis. Marcus speelde in Miles’ band en werd van lieverlee één van de belangrijkste jazzmuzikanten en bassisten van deze tijd. Inmiddels is Miller 66 jaar. Ik heb hem diverse keren zien spelen. Op één van zijn albums, Renaissance uit 2012, staat een nummer met de titel ‘Gorée’. Het is de naam van een eilandje voor de kust van Senegal. Op het nummer excelleert Marcus op Bas Klarinet, zijn tweede instrument. Gorée werd één van zijn ‘signature songs’ tijdens liveoptredens. Regelmatig vroeg ik mij af of ‘Gorée’ iets te maken had met Goeree-Overflakkee. Ik vergat het altijd op te zoeken. Ik vermoedde dat er een connectie was vanwege de Nederlandse koloniale activiteiten langs de kust van West-Afrika in voorbije eeuwen. Dat kon haast niet anders.
Marcus bezocht Gorée in 2012. Hij vertelt er steevast over voordat hij en zijn band het gelijknamige nummer ten gehore brengen. Het eilandje was ooit een min of meer belangrijke ‘hub’ tijdens de Trans-Atlantische slavenhandel. Voordat de slaven verscheept werden verbleven ze een tijd op Gorée onder mensonterende omstandigheden. Daarna, moesten ze door 'La Porte De Non Retour'. Zodra ze door die deur geketend aan boord van het slavenschip gingen, eindigde hun leven op het continent van hun geboorte. Het was het begin van de vreselijke reis naar Amerika,'The Middle Passage', naar een nieuw leven van onderdrukking. Het bezoek werd een zeer indringende en bepalende ervaring voor Marcus, juist vanwege zijn Afro-Amerikaanse roots. Het inspireerde hem om een nummer te wijden aan het eilandje. Het Huis van de Slaven (Maison des Esclaves) is UNESCO werelderfgoed en is een symbool van de Trans-Atlantische slavenhandel geworden. Marcus’ aandacht voor deze geschiedenis en de concerten die hij destijds in Senegal gaf, bracht hem een door de UNESCO uitgereikte titel van ‘Kunstenaar voor de Vrede’. Een titel die hij tot op de dag van vandaag eer aandoet en verdient. Hij schijnt een bescheiden, empathisch en sympathiek mens te zijn. Voor zulke mensen heb ik altijd een zwak. De volgende illustraties spreken voor zich waarbij de onderste de beruchte deur 'of no return' laat zien.
.png)
Afgelopen paasweekend waren we bij mijn lieve zuster A. Ze woont in Hellevoetsluis en heeft drie weken geleden een nieuwe heup gekregen. Na de operatie in Rijswijk brachten wij haar voor revalidatie naar een buurtzorgclub op het Noordereiland in Rotterdam. Ruim een week later hebben we ze weer opgehaald en naar huis gebracht. Ze herstelt onwaarschijnlijk voorspoedig en loopt binnenshuis al zonder stokken!
Mijn zussie is vrijgezel en we wilden we haar natuurlijk niet alleen laten tijdens de Pasen. We spraken een brunch bij haar thuis af op eerste paasdag, waarbij wij zouden zorgen voor de innerlijke mens. Zo gezegd zo gedaan. Na de brunch zouden we ook nog een autoritje maken om er ‘even uit te zijn’. Het was schitterend weer dus dat zat allemaal mee. Mijn zus had een tochtje naar de bollenstreek bedacht. “De Bollenstreek?”. Waar had zij het nou over? Dat er meer Bollenstreken bestaan dan die bij Lisse en omgeving, wist ik wel. Maar dat Goeree-Overflakkee daar ook bij hoort, dat was mij en J. totaal onbekend. Ondanks meerdere pogingen is het ons nooit gelukt de bollenvelden bij Lisse in bloei te zien. We strandden steeds in eindeloze files. Het ritje naar 'Flakkee' was dus een heel erg goed idee. Of de bollen al in bloei stonden moesten we maar afwachten. Spannend!
Goeree-Overflakkee is een Zuid-Hollands eiland. Geen Zeeland dus, wat veel mensen denken. Vanuit Hellevoetsluis hoef je alleen maar het Haringvliet over te steken via de gelijknamige dam en sluizen. Ik vond het eiland, van wat we zagen, opvallend mooi. Het lijkt of je toch in een wat rustiger wereld bent terecht gekomen als je zelf in de Randstad woont. In het midden van het eiland ligt het dorp Melissant. Volgens zuslief een één van de uitvalsbasissen om de bollenvelden te bewonderen. De meeste waren nog niet in bloei, maar we vonden een paar schitterende velden met tulpen waar de kleuren echt vanaf knalden. Hier moeten we binnenkort nog maar eens naar toe want de massa komt hier niet. Echt heel mooi en zo hadden we een geweldige eerste paasdag.
.jpg)
.jpg)
Nederlandse koloniale activiteiten in Senegal vonden voornamelijk plaats in de 17e eeuw, met de focus op het eiland Gorée, dat vanaf begin 17e eeuw tot 1663 en kortstondig in 1664 in handen was van de West-Indische Compagnie (WIC). Nederland veroverde het op de Portugezen en de forten werden gebruikt voor de handel, waaronder slavenhandel, voordat het in 1677 definitief aan de Fransen werd afgestaan.
Het kon inderdaad bijna niet anders. Aan het stadje Goedereede dankt het eiland de naam Goeree. Een "goede rede" was een goede haven. De Nederlanders vernoemden het Senegalese eiland naar Goeree vanwege de goede ligging. Een andere connectie, daar komt Marcus Miller in beeld, is dat er ook vanuit Goeree-Overflakkee schepen naar West-Afrika vertrokken voor de slavenhandel. Goeree wordt vooral genoemd als een vertrekpunt voor schepen die vanuit West-Afrika slaven vervoerden naar Noord-Amerika. De associatie dat de zeelieden van Goeree-Overflakkee eigenlijk aan de wieg van blues en jazz stonden is misschien wat erg ver gezocht, maar toch… Voor dit blog is de cirkel dan wel rond 😄
Ik heb de samengevatte historie van de Trans-Atlantische slavenhandel eerder behandeld: Afrika (Hoofdstukje 3). Desgewenst voor wat meer context bij dit blogje. Let wel op, het is een geschiedkundig correct en relevant verhaal want de feiten staan soms haaks op de heden ten dage maatschappelijk gewenste opvattingen over het onderwerp. Ik heb daar echter geen boodschap aan als 'recensent van het leven'. Sic factum est.
