FO**ING KOUD

Nee, ik ben echt geen klimaatgekkie. Lees mijn blogs maar terug over het onderwerp. De planeet warmt op en daar is geen discussie over mogelijk. Punt. Maar waarom heb ik elke winter dan toch het gevoel dat het kouder wordt?

Nuances zijn op zijn plaats als we het over het klimaat hebben. Ik vind dat er veel onzin over het onderwerp wordt gezegd en geschreven. Veel instanties en mensen kletsen maar wat. Bijna niemand heeft enige benul hoe de machinerie van het weer überhaupt werkt. Ik wel, en af en toe schrijf ik er wat over. Voor de lol en vandaag met de aanleiding ‘waarom is het toch zo koud?’

De winter van 1963, de Elfstedentochten en de andere Siberische winters van vroeger weten de ouderen zich nog wel te herinneren. Zij weten het ene sterke winterverhaal na het andere te vertellen. Het klopt echter niet. De KNMI verdeelt de koude winters in ‘Extreem streng, Zeer Koud, Koud en Relatief Koud. Na 1963, de koudste van de 20^e eeuw, duurde het 16 jaar voor er weer een koude winter was. Geen enkele winter in die periode haalde de drempel voor ‘koud’. Ons geheugen is zeer onbetrouwbaar blijkt maar weer eens. De meeste koude winters na 1950 waren in de jaren tachtig. 

Maar er is ook een trend andersom, onder ‘de mensen’. Tegenwoordig is de tendens dat iedereen roept dat we nooit meer winters hebben in Nederland. Mmm… dat verdient ook enige nuance. Vaker dan wij ons kunnen of willen herinneren, steekt de winter zijn hoofd boven het maaiveld uit in Nederland. Alleen niet zo ver en zeker niet zo lang als vroeger. Ik fotografeer niet zo veel meer maar vroeger wel en elke winters plaatje was voor mij. Dus mijn archief is beste betrouwbaar en laat opvallend vaak zien dat koning winter best nog wel vaak van zich doet gelden, al is het soms maar even. Dit jaar nota bene!

Op 7 januari jl. was het sneeuwdek bij ons (letterlijk in onze stad) de dikste van West-Europa op zeeniveau. Precies op die dag kwam vriend W. uit Jakarta bij ons aan van een reis per huurauto van enkele weken door winters Europa. Van Amsterdam door Noord-Duitsland, Polen, de Baltische staten en het zuiden van Finland. Hij had nergens zoveel sneeuw gezien als bij ons. In de straat! Echt waar.

 

Hieronder een foto van de winter van 2021. Heel Nederland ging even gebukt onder een korte maar serieuze winteropleving met grote schaatstochten ‘all over the place’.

2012 was één van de koudste winters van de laatste decennia. December en januari waren toen weliswaar uitzonderlijk zacht, maar februari was extreem. Tussen 30 januari en 8 februari 2012 beleefden we een van de meest intense koudeperiodes sinds het begin van de metingen. In Lelystad werd het maar liefst -22,9°C. Er was zelfs een echte Elfstedentocht-koorts: Het ijs groeide zo hard dat de "Tocht der Tochten" bijna doorging. Het lukte niet vanwege sneeuwval en zwak ijs in het zuiden van Friesland. Iedereen is dit vergeten.

De Elfstedentocht gaan we voorlopig niet meer zien. Het is gewoon te warm geworden.  Maar klimatologie is zo gecompliceerd dat voorspellen voor de lange termijn erg moeilijk is. Er zijn echter steeds meer aanwijzingen dat de Atlantische oceaanstroming (AMOC, Atlantische Meridionale Omwentelingscirculatie) deze eeuw flink kan verzwakken en dat dit in bepaalde scenario’s zelfs tot fors koudere winters in (Noord‑)West‑Europa kan leiden in de tweede helft van deze eeuw of kort daarna. Ik ga het niet meer meemaken. Jammer, want erg interessant.

Maar goed, de werkelijke stand van het klimaat is bekend. Het wordt gewoon warmer en dat tij gaat voorlopig niet keren. Luister niet naar wappies hierover. Luister sowieso niet naar wappies     Ik ga dus hier niet verder in op de technische kant van de materie in, maar wel op mijn persoonlijke klimaatbeleving op basis van 13.000 kilometer fietsen de laatste jaren. Mijn gevoel zegt dat onze winters erg onaangenaam en verrassend koud zijn geworden in de laatste jaren. Kouder zelfs dan daarvoor. Het kan niet de gemiddelde temperatuur zijn, want die stijgt, dat weten we nu wel. Nee, het moet mijn beleving zijn. Bij nader onderzoek blijkt mijn gevoel te kloppen.

Omdat de Noordzee gedurende de laatste decennia veel warmer is geworden, is de vochtigheidsgraad in onze atmosfeer toegenomen. Ook de gemiddelde windkracht is gestegen. De combinatie van die twee hebben beide sterke invloed op de beleving van het weer. Benauwder in de zomer en onaangenamer in de winter. Met name in de winter zorgt die combinatie voor koud en oncomfortabel weer. We hebben het dus over gevoelstemperatuur en die blijkt gemiddeld wel degelijk te zijn gezakt. We kennen het fenomeen allemaal: grauw vochtig en winderig en een temperatuur van 2°C, dat voelt heel veel kouder aan dan windstil weer met -10°C met een strakblauwe lucht. Het voelt veel aangenamer maar het is onder de streep echt kouder dan de 2°C, graden met wind.

Wind voert warmte van de huid sneller af, waardoor het kouder aanvoelt dan de werkelijke thermometerstand.  Het ‘wind chill’ effect is dus echt een factor van belang en feitelijk een belangrijk aspect van weer en historisch weer.

Hoe kom ik nu op dit onderwerp? Dat zal ik vertellen. Vanochtend lag er een dun laagje natte sneeuw op de auto. Het was 3 graden zag ik op mijn telefoon, zie boven. Ik moest even brood halen met de fiets. Het waaide stevig en de atmosfeer was vochtig. H et was gewoon steen- en steenkoud.  J. was gisteren jarig en ik moest aan haar verjaardag van 1989 denken. Het was de eerste keer dat wij die dag samen vierden. Wij waren een paar dagen naar Zuid-Limburg en o.a. op bezoek bij Thermae 2000 dat net geopend was. Het was voor ons gevoel toen zomers warm. Ik heb het opgezocht en we zaten er niet veel naast. Op 27 maart 1989 tikte het kwik daar ruim 22 graden aan. Wat een verschil!