Katten en poezen,
gezelschapsdieren noemt men hen wel. Poezen zijn, strikt gezien, de vrouwtjes.
Ik gebruik hierna kat en poes door elkaar als verzamelnaam voor beide
geslachten. In de spreektaal neemt men het ook niet zo nauw. Gezelschapsdier is
een erg goede naam vind ik, want dat is precies wat katten zijn. Meestal... Als
ik aan alle katten denk die ons leven hebben verrijkt dan kom ik al snel op
meer dan tien. Onze zoon Stijn weet niet beter dan dat er vanaf zijn geboorte
een ‘furry animal’ met hem speelt of tegen hem aan ligt te slapen. Mensen die
niet zijn opgegroeid met katten en honden of andere min of meer intelligente
dieren, begrijpen niet de onvoorwaardelijke band die dieren met hun huisgenoten
kunnen opbouwen. Een kennis van ons heeft onlangs afscheid moeten nemen van
zijn papegaai die 38 jaar bij hem was. De man is ontroostbaar. Net als bij
mensen hebben ontwikkelde dieren een volledig eigen gedrag en karakter. Zo
ontwikkel je met het ene dier een betere of intensere band dan met de andere. Je hebt
leuke katten, schattige hondjes, bozige poezen en chagrijnige kefhondjes. De
variaties zijn eindeloos.
Huisdieren brengen vermaak, gezelligheid en dergelijke maar vragen ook aandacht
en zorg. Een kat wordt gemiddeld een jaar of zestien, zeventien, soms wat
ouder. Dus een kattenmens zal meerdere malen in zijn leven afscheid moeten
nemen van zijn geliefde dier. Dat is geen kattenpies om maar een relevante
uitdrukking te gebruiken. In december 2006 namen we afscheid van Motek, J.'s
eerste kat. We waren dagenlang van slag. Daarna kwamen Sjoerdje en een jaar later haar dochter Lapje. Ik leg hierna uit hoe en wat. Sjoerdje overleed in 2023 en gisteren hebben we Lapje in laten slapen.
We zijn zo ontzettend verdrietig, niet normaal.
Lapje werd geboren op 15 juli
2007. Haar negentiende verjaardag kwam dus al aardig in beeld. Een respectabele leeftijd voor een kat. De moeder van
Lapje was Sjoerdje, die ik net noemde. Een beetje vreemde naam voor een
damespoes. Stijn had van ons een kitten gekregen die onze tandarts, een goede
bekende, nog ‘over’ had uit een nestje. Stijn stond erop dat het poesje
Sjoerdje moest heten. Dat het een vrouwtje was kon hem niet schelen. Hij vond het gewoon een leuke naam. Sjoerdje was een beetje een chagrijnig beestje.
De term gezelschapsdier was op haar maar matig van toepassing. Ze liet zich vaak niet zien en zat alleen af en toe bij J. op schoot. Nooit bij mij. Aaien of oppakken
was er niet bij. Toen ze een jaar oud was werd ze krols. We zaten nog niet te
wachten op een huis vol kittens, maar de natuur was onverbiddelijk en dreef
vele opgewonden katers naar ons huis. Ongelofelijk, van heinde en ver kwamen ze
en Sjoerdje wilde nog maar één ding en dat was naar buiten. We probeerden het te
voorkomen maar we trokken aan het kortste einde. Ruim twee maanden later beviel ze van
vijf kleintjes op Stijn’s bed met J. ernaast als vroedvrouw. Er kwamen drie
zwart-met-witte kittens tevoorschijn en een schildpadkatje. J. dacht dat het
klaar was, maar toen kwam er, enigszins verlaat, nog een nattig wit, geel en
bruin plokje haar tevoorschijn. Lapje was geboren.
Lapje was, dat zal geen
verrassing zijn, een lapjeskat. Waarschijnlijk was Florian daar mede debet aan.
Florian was de bijzonder leuke en rode buurkater. Onwijs lief en onwijs dom. Een nest kan meerdere vaders hebben en
dat verklaart waarom kittens uit hetzelfde nest verschillende vachtjes kunnen
hebben. Een lapjeskat is dus ook geen kattenras. Die ‘titel’ verwijst alleen
naar het kleurpatroon van de vacht. Te weten, wit, zwart en oranje. De meeste
lapjeskatten zijn vrouwtjes. Dit komt door de bijzondere genetica. De kleuren
zwart en oranje zijn gekoppeld aan het X-chromosoom. Vrouwtjes hebben twee
X-chromosomen, waardoor beide kleuren zichtbaar kunnen zijn. Mannetjes met zo’n
mooi vachtje zijn zeldzaam. In het Engels noemt men een lapjeskat een
Calico cat, afgeleid van de bruinige stof ‘calico’ uit de stad Calicut in het
zuidwesten van India. Ik ben er nota bene ooit geweest. Toen Lapje een keer
door de woonkamer liep en RH bij ons op bezoek was zei hij: “Kijk nou, een
wandelend kunstwerkje”. Precies, dat vonden wij ook.
De vier andere poesjes waren na een paar maanden geadopteerd. Stijn wilde Lapje per se houden. Ze werden onafscheidelijk. Waar Stijn was, daar was Lapje. Heel aandoenlijk. Gelukkig kon Lapje het goed met Stijn vinden want moeder en dochter poes lagen altijd in de clinch met elkaar. Sjoerdje overleed op 3 juli 2023 en vanaf dat moment was er rust in huis, zonder de dagelijkse schermutselingen tussen de dames.
Stijn maakte tijdens en ten behoeve van zijn muziekopleiding een eigen CD met de naam ‘Solstice’
(zonnewende). Het eerste en prachtige nummer heet ‘Calico’, het was een mooie
ode aan zijn poes. Een opmerkelijk gedragen stuk muziek eigenlijk. Het past goed bij onze
actuele stemming.
Toen Stijn uit huis ging en
Sjoerdje wat later overleed, bleef Lapje over met ons. Lapje leek geen enkele moeite te hebben met de veranderingen in ons gezin. We hebben haar ook nooit zien zoeken naar haar moeder. Katten zijn
meesters in het aanpassen en gedijen overal.
Lapje was wel een bijzondere kat.
Lomp bijvoorbeeld. Wel eens een kat meegemaakt die struikelt of zijn kop stoot
tegen een tafelpoot? We moesten altijd erg lachen om die klunzigheid. Lapje was ook wel een enigszins neurotisch beestje. Bij Stijn ging Lapje liggen, bij mij nooit. Ze ging altijd
naast mij zitten en om de minuut over mij heen lopen en klimmen en ging dan weer
naast mij zitten. Deze procedure deed ze dan liefst een keer of twintig of dertig
achter elkaar 😂. Oersterk en gezond beest, dat zeker.
Behalve laten ‘chippen’ en steriliseren zijn we nooit naar de dokter geweest
met Lapje. Was ze een intelligente poes? Mmm... laten we zeggen dat ze ‘talig’
was. Ze begreep precies wat wij bedoelden als we haar toespraken. Echt heel
precies. Maar dan wel op de Oost-Indische manier. Een manier die door katten
tot kunst is verheven. Lapje was ook een beetje een hond. J. liep iedere avond
samen met Lapje een rondje door de wijk. Zonder riempje uiteraard. Schattig vond ik dat. O ja, dat mag ik niet vergeten, het was ook een ontzettend lieve poes! We hebben haar nooit zien blazen of uithalen. Overigens, communicatie tussen mens en kat is wederkerig. Na enige tijd 'wennen' begrijpen we elkaar. De kat leert wat van onze taal en wij van de houding en verbaal en non verbaal gedrag van onze kat. Voor mensen zonder dieren onbegrijpelijke fenomenen.
De laatste jaren was Lapje niet
bij mij weg te slaan. Vooral ’s avonds als ik nog even TV ging ‘streamen’.
Eerst voltrok zich het zit-loop-klim ritueel, zoals net beschreven. Daarna ging ze op de
leuning van de bank zitten, mij afwachtend aankijkend. Dan gaf ze een miauw waarna ze langdurig
geaaid en aangehaald wilde worden. Als dat allemaal naar wens was verlopen ging ze tevreden op haar kussen
slapen. Ach, ik zal dat ritueel erg missen. We zullen haar alle drie ontzettend missen
Lapje werd slechter en de
kwaliteit van haar leven nam snel af. Ze raakte in de war, wist soms niet meer
waar ze was, werd doof en stond soms radeloos te schreeuwen midden in de kamer.
Ze werd ook steeds strammer en het gewone bewegen werd zichtbaar pijnlijk. Eten en
drinken werd een toenemende strijd. Het ging niet meer op deze manier. We overlegden met elkaar en met de dierenarts. We besloten dat zij, een ontzettend aardige en empathische vrouw, bij ons thuis euthanasie op Lapje zou plegen. Een beslissing waar we best een tijd over hebben nagedacht. Het is hartverscheurend te beslissen over leven en dood bij zo’n lief en
goedgelovig beestje. Maar we werden bevestigd in onze keuze door de dierenarts. Het is beter op tijd in te grijpen en het dier een waardig einde te geven. Gelukkig ging het heel goed. Ze kreeg een eerste prikje en
viel snel en vredig in slaap op haar eigen kussen. J. zat naast haar en aaide haar zachtjes. Na het tweede prikje
was het snel afgelopen. Ze lag er vredig bij, alsof ze lag te slapen...
Een paar uur later kwamen Stijn
en schoondochter M. bij ons eten. Stijn met een behuild gezicht maar hij hield
zich goed en hield zijn tranen in. Dat hoefde natuurlijk helemaal niet, maar
dat is voor ieder verschillend. Ach, ach, zijn Lapje was er niet meer. Het diertje heeft ons leven bijna 19 jaar zonder voorbehoud zoveel gebracht en verrijkt. Wat een verlies 😭
Voor sommige mensen zijn emoties
rondom katten en honden en dergelijke allemaal misschien wat overdreven.
Toegegeven, dieren zijn geen mensen, maar het hakt er flink in als je huisdier,
je huisgenootje, na vele jaren niet meer bij je is. Ga maar na, zeker katten zijn
bijna twee decennia je huisgenoot. Het is stil en leeg in huis als je beestje er niet meer is. We worden ouder en de ‘bijvangst’ bij het
verlies van je huisdier is dat je je nog meer realiseert dat we maar tijdelijk
op dit ondermaanse zijn.
